Van nornen of nornir tot völva .

Zoals je kan lezen hadden völva’s verschillende rituelen die ze konden uitvoeren zoals ;

  • Galdr of galdrar (meervoud). Is een oud noors woord voor spreuk of bezwering , deze werden vaak uitgevoerd in bepaalde rituelen via zang , galdr werd zowel uitgevoerd door vrouwen als door mannen .
  • Seiðr of seidhr, seidh, seidr, seithr, seith, seid . Wordt geacht een soort magie te zijn om de toekomst te voorspellen of zelfs te veranderen .
  • Spákona of spá , spákona (spá, ‘ voorspellen ‘, en kona, ‘vrouw’, daarom vertaald als ‘voorspellende vrouw ‘) , betekent het voorspellen van de toekomst en wat een effect bepaalde beslissingen zullen hebben in de toekomst .
  • De runen werpen en lezen , waarover ik verder meer uitleg zal geven .

In de samenleving kon je ook gewoon een spákona zijn , deze waren minder begaafd dan de völva’s maar kwamen veel meer voor .

Nu wil ik eens wat dieper ingaan op deze rituelen en wat ze eigenlijk waren of in welke omstandigheden ze gebruikt werden want op het eerste zicht lijken ze allen op elkaar maar toch zo verschillend .

Galdr

Galdr zou afstammen van een woord voor bezweringen , gala , galan betekent zingen . Dit zie je nog altijd in het Ijslands waar het werkwoord að gala – zingen, roepen, schreeuwen betekent .Ook kun je het terugvinden in het woord nachtegaal ( næcti-galae in het oud Engels ) gerelateerd aan giellan , het oude woord voor yelling ) Dus nachtegaal is samengesteld uit het woord nacht en zingen , wat doet vermoeden dat hij enkel ‘ s nachts zingt , hoe ze daarbij komen is iets raars want eigenlijk brengen de nachtegalen hun lied 24 per dag ten gehore .Maar ja , niet alles wat ze vroeger deden of zegden klint nu nog even logisch als toen . Ook zou het Nederlandstalige woord gillen afkomstig zijn van het woord giellan .

Galdr wordt meestal uitgevoerd op een manier dat galdralag wordt genoemd .Galdralag is een poëtische manier van zingen die speciaal aan magie of bezweringen worden gelinkt . Mensen die iets hebben met zingen zullen de term metre wel kennen . Dus galdralag is een metre voor het zingen van spreuken of bezweringen . Om te werking te begrijpen gaan we eens nader bekijken hoe galdralag is opgebouwd ,meestal zijn deze in de volgende zin opgebouwd ;

Als je Galdralag in stukken breekt om het te begrijpen krijg je iets als dit van opbouw

1: allitereert altijd met regel 2

2: allitereert altijd met regel 1

3: allitereert altijd met zichzelf

4: allitereert altijd met regel 5

5: allitereert altijd met regel 4

6: allitereert altijd met zichzelf

7: allitereert altijd met zichzelf

8: allitereert altijd met zichzelf

Uitleg van allitereren :
Wat is een alliteratie?
 Een alliteratie is vorm van rijm waarbij er gebruik  wordt gemaakt van dezelfde beginletter. Je kunt spreken van een  alliteratie wanneer de eerste letters in verschillende, beklemtoonde lettergrepen hetzelfde zijn, zoals in ‘kant en klaar’ en ‘bezige bij’. Een alliteratie wordt ook wel beginrijn, stafrijm of letterrijm genoemd. ‘Staf’ betekent namelijk ‘letter’. Een bekend voorbeeld van een alliteratie is:
 Líesje léerde Lótje lópen lángs de lánge Líndelaan
 (de beklemtoonde lettergrepen hebben we duidelijk gemaakt met de accenttekens)
 Let op: je hebt nog niet meteen een alliteratie te pakken wanneer twee woorden met dezelfde letter beginnen. De klemtoon speelt ook mee. Donald Duck is dus wel een alliteratie, maar Guus Geluk niet.
 De betreffende woorden in een alliteratie staan vaak dicht naast elkaar, maar dit is geen strikte eis. Ook kan binnen een woord sprake zijn van alliteratie, zoals in samenstellingen als 'Mediamarkt' en ‘muismat’.
 Waarom worden alliteraties gebruikt?
 Schrijvers gebruiken alliteraties om verschillende redenen. In  gedichten of in liedteksten kan herhaling van tonen zorgen voor een muzikaal, ritmisch of vloeiend effect. Ook in reclameslogans en merknamen wordt veel gebruikgemaakt van alliteraties. Door de herhaling van klanken, onthoud je de boodschap beter  en een marketeer wil natuurlijk dat jij zijn boodschap niet vergeet.  Hetzelfde geldt voor slogans van politieke partijen. Een alliteratie op  een campagne-affiche blijft goed in je hoofd hangen.
Reclame
 Voorbeelden in de reclamewereld:
 Heerlijk helder Heineken
 Vertrouw Vanish - Vergeet Vlekken
 Today, Tomorrow, Toyota
 Verrassend Volledig, Verbazend Voordelig (Action) 
 Bedrijfsnamen
 Voorbeelden van alliteraties in bedrijfsnamen:
 Bakker Bart
 Beter Bed
 Coca Cola
 Dunkin’ Donuts 
 Stripfiguren
 Alliteraties zijn ook populair in de wereld van stripfiguren. Voorbeelden:
 Donald Duck
 Mickey Mouse
 Willie Wortel 
 Alledaagse uitdrukkingen
 Ook in alledaagse uitdrukkingen kom je alliteraties tegen:
 Jarige Job
 Gekke Gerrit
 Handige Harry
 Kant-en-klaar
 Lief en leed
 Schots en scheef 
 Het woord droomdorp is een voorbeeld van een alliteratie binnen één woord.
 Gedichten
 Als stijlfiguur kom je alliteraties tegen in veel gedichten, bijvoorbeeld in het gedicht ‘Zoet’ van Toon Hermans. 

Als ‘t leven altijd zoet is
er nooit eens tegenspoed is
dan word je àl dat zoete moe
het moet ook zuur zijn af en toe 

Hier zie je dat de allitererende woorden niet per se naast elkaar hoeven te staan.

Galdralag werd ook nooit gebruikt om een volledige teksten of gedichten te schrijven in de eddas , het werd wel gebruikt om specifieke delen over spreuken en magie aan te duiden . Een voorbeeld van Galdralag zijn de 18 stanza’s (Ljothatal) in Hávamál waar Odin vertelt over de rune spreuken ( stanza 146 tot 163 ) . De rest van Hávamál is dan weer geschreven volgens het Ljoðahattr metre .

Er zijn ook voorbeelden van Ljoðahattr die alleen uit de eerste drie regels bestaan, en galdralag worden wanneer een andere regel van hetzelfde type als de derde wordt toegevoegd, voor een korter poëtisch couplet.

Hoe is Ljoðaháttr opgebouwd

1: allitereert altijd met regel 2

2: allitereert altijd met regel 1

3: allitereert altijd met zichzelf

4: allitereert altijd met regel 5

5: allitereert altijd met regel 4

6: allitereert altijd met zichzelf

Het verschil tussen Ljoðaháttr en Galdralag is dat Galdralag extra unieke / ongepaarde lijnen heeft (tussen één en drie, om precies te zijn). De extra regels worden gebruikt om de nadruk te leggen of om de 6e regel te herhalen. (Of je zou het ook kunnen zien als het herhalen van je intentie).

Oudnoorse poëzie, samen met alliteratie, wordt ook bij elkaar gehouden door kennings. kennings zijn in feite metaforen (een vergelijking zonder het gebruik van ” gelijk ” of ” net als “). Ze worden gemaakt door een enkel zelfstandig naamwoord te nemen (zoals: ” schip “) en er een metafoor van te maken met behulp van twee of meer zelfstandige naamwoorden, meestal aan elkaar geplakt met een koppelteken (zoals: golf – paard) golf-paard is een aanduiding voor een schip .

Poëzie wordt tegenwoordig gewoonlijk in rijm geschreven; maar je zult dit niet terugvinden in de Noorse poëzie (zoals de Poetic Edda). Noorse poëzie werd voornamelijk geschreven met alliteratie (herhalende geluiden aan het begin van woorden). In het Nederlands kun je alliteratie vinden in zaken als tongbrekers “Als een potvis in een pispot pist, heb je een pispot vol potvispis “; maar niet alle alliteraties zullen tongbrekers zijn. d.w.z. Ik zou zoiets kunnen schrijven als ” amethist is altijd aantrekkelijk.”

Dan kan verwarrend klinken dus laat ons een kijken naar een paar voorbeelden van het poëtische edda . De woorden die onderlijnd zijn , zijn alliteraties . De Nederlandstalige vertaling is niet geschreven in galdralag en is er gewoon om de vertaling weer te geven .

1 Þat kann ek it tíunda:
2 ef ek sé túnriður 
3 leika lofti á ,
4 ek svá vinnk , 
5 at þær villar fara
6 sinna heimhama, 
7 sinna heimhuga.

Hávamál 155
Ik ken een tiende spreuk; 
als ik heksen 
in de lucht zie spelen, 
kan ik deze spreuk uitspreken zodat ze verdwalen, 
zodat ze hun huid niet kunnen vinden, 
zodat ze hun geest niet kunnen vinden .

Hávamál 155

Regels 1 en 2 zijn gepaard door alliteratie (t); regel 3 heeft zijn eigen alliteratie (l); lijnen 4 en 5 zijn weer gepaard door alliteratie (v); regel 6 heeft zijn eigen alliteratie (die je zou kunnen beschouwen als s of h). Als het hier zou stoppen, zou het volgens de Ljoðaháttr-metre beschouwd worden . Maar omdat er een 7e regel is die de 6e herhaalt, is het Galdralag.

1 Þat kann ek it ellifta:
2 ef ek skal til orrostu 
3 leiða langvini,
4 und randir ek gel,
5 en þeir með ríki fara
6 heilir hildar til, 
7 heilir hildi frá,
8 koma þeir heilir hvaðan.

Hávamál 156
Ik ken een elfde spreuk ; 
Als ik oude vrienden 
de strijd in leid, 
betover ik hun schilden 
zodat ze de overwinning zullen behalen; 
zij zullen ongedeerd ten strijde trekken 
en ongedeerd uit de strijd terugkeren. 
Ze zullen zonder schade naar huis komen.

Hávamál 156

Gepaarde regels 1 en 2 zijn alliteraties met klinkers (elke klinker allitereert met een andere klinker ). Lijn 3 heeft zijn eigen alliteratie van l; gepaarde regels 4 en 5 worden alliterated met r; regel 6 is alliteratie met h. Dan hebben we deze keer twee extra regels in plaats van één – beide worden alliteratie met h. De extra regels hoeven niet dezelfde alliteratie te hebben, maar omdat ze elkaar herhalen is dat gewoon wat er gebeurt.

Andere regels van Galdralag .

Vrijwel het enige dat ik denk dat ik nog kan toevoegen … is dat de gepaarde regels (1,2 en 4,5) elk maar 1 gealliteerd woord hoeven te hebben, maar meer is prima. De ongepaarde regels moeten elk ten minste twee allitererende woorden bevatten, maar meer is prima.

Meer over alliteratie

Je kunt allitereren zonder dezelfde eerste letter te gebruiken. Zolang het maar hetzelfde geluid maakt. Voorbeeld ;

Conclaaf alliteerd met kous omdat de C wordt uitgesproken als een K .

Alliteratie hoeft niet altijd op de eerste letter of zelfs de eerste lettergreep van een woord te vallen. Zolang de lettergreep de beklemtoonde lettergreep is, werkt het nog steeds.

Er zijn hier geen voorbeelden van in de Noorse poëzie, omdat in de Oudnoorse taal de nadruk ALTIJD op de eerste lettergreep valt. Maar dit kan absoluut worden opgenomen in de Nederlandse werken (of elke andere taal waar de nadruk kan vallen op andere lettergrepen dan de eerste).

Elke klinker allitereert met een andere klinker, ook al is het geluid niet hetzelfde.

Dus met deze uitleg kun je je al een beter beeld vormen hoe galdr en galdralag gebruikt wordt .

Galdr en runen

Nu wil ik nog eens verder gaan op het gebruik van runen in galdr . Galdr liedjes zijn de primaire auditieve vocals in rune magie. Deze liedjes zijn oude intonaties die werden gebruikt in seidr-werkingen in IJsland. Galdr is het zingen van runen in runencombinaties. Het vormen van de wortels van rune bezweringen, die de krachten van de kosmische adem in werking brengt, galdr is de vibrerende belichaming van de rune. Elke rune heeft een specifiek galdr-geluid, formule of nummer dat eraan is gekoppeld.

Galdr is waarschijnlijk zowel de krachtigste als de meest subtiele manier om toegang te krijgen tot de magische energie van de rune . Deze gezangen zijn beschreven als een zacht stromende rivier met een krachtig stroming eronder. Samen gebruikt in elke fase van runenmagie , met de vorm van de rune is de galdr het belangrijkste medium door welke runenkracht tot uitdrukking komt. Iedereen klinkt een beetje anders, dus voel je vrij om te experimenteren. Door te zingen en klanken visueel weer te geven van een rune, kun je de betekenis ervan beter ervaren en uitdrukken.

Concentreer je bij het bestuderen van galdr op één rune tegelijk. Observeer de toon, vorm, flow en relatie van elke rune voor jou en tot de andere runen. Vertrouw op je intuïtie en beslis wanneer je gaat zingen elke rune als een lied op zich, compleet met melodie en een begin, midden en einde, en wanneer de rune door toning moet worden gezongen slechts één noot. Er is geen goede of foute manier om te galdr.

Als je galdr liedjes zingt, adem dan vanuit je middenrif en rek je echt uit uit het geluid van elke rune, door zoveel mogelijk medeklinkers / klinkers combinaties mogelijk. Fehu kan bijvoorbeeld worden gezongen als ‘Feeeeeeee, Faaaaaaaa, Fuuuuuuuuu, Faaaaaaaayhuuuuuuuuu! “(Verwant aan het “fee-fi-fo-fum” van de reus terwijl hij zijn gouden munten telt, een symbool van mobiele rijkdom). Trek elk van de klinkers naar voren en breid ze uit, verken alle registers en resonanties in je stem. Ontdek waar elk rune past in je vocale register, en noteer waar je het voelt in je lichaam. Onthoud vooral dat galdring veel lijkt op leren zingen voor de eerste keer. Ontspan en geniet van het proces. Galdr samen met je kinderen, in het bos of aan de oceaan, kan heel leuk zijn. Net zo je wordt bekwaam, je kunt het zingen van verschillende runen combineren tot een lied. Met 24 runen in de Elder Futhark zijn er veel mogelijk combinaties, maar over het algemeen werken galdr nummers met één rune, drie runen of negen runen het beste in magie. Let op de numerieke betekenis van de gecombineerde runen bij het maken van liedjes.

Zoals reeds gezegd is het elder futhark wat gebruikt wordt voor galdr waarvan hieronder alle tekens staan . Ierdere rune heeft een verschillende waarde of klank waar deze voor staat .

ᚠ ᚢ ᚦ ᚨ ᚱ ᚲ ᚷ ᚹ ᚺ ᚻ ᚾ ᛁ ᛃ ᛇ ᛈ ᛉ ᛊ ᛋ ᛏ ᛒ ᛖ ᛗ ᛚ ᛜ ᛝ ᛞ

Voor mensen die niet zo bekent zijn met de runen en hun betekennis van het elder futhark zal ik hieronder voor iedere rune een apart drop down pagina maken zodat de uitleg niet langer word dan voor wat ze bedoeld is .

Nog toe te voegen , tabladen met de runen van het elder futhark

Terug